TEACHERS FOR TIGERS
โครงการฝึกอบรมการใช้คู่มือกิจกรรมธรรมชาติศึกษาเพื่อการอนุรักษ์โคร่ง ระหว่างวันที่ 12 - 13 มิถุนายน 2553 เป็นการฝึกอบรมการใช้คู่มือให้กับครูที่สอนประจำอยู่ในโรงเรียนในอำเภอลานสัก ทั้งนี้ยังประกอบด้วยเจ้าหน้าที่ประชาสัมพันธ์ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง และเจ้าหน้าที่จากสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งที่ผ่านการฝึกอบรมมาแล้วในวันที่ 4 - 5 มิถุนายน 2553 เจ้าหน้าที่ดังกล่าวได้เป็นพี่เลี้ยงให้กับครูเพื่อช่วยในการสื่อแนวคิดจากหนังสือคู่มือกิจกรรมธรรมชาติศึกษาเพื่อการอนุรักษ์เสือโคร่ง Teachers for Tigers โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ครูได้ทราบแนวคิดของเนื้อหาในหนังสือคู่มือ และกิจกรรมที่สอดแทรกเพื่อนำไปใช้สอน หรือนำไปสอดแทรกกิจกรรมในชั่วโมงการเรียนปกติของนักเรียน ซึ่งกิจกรรมที่จะนำไปใช้กับนักเรียนในโรงเรียน เป็นกิจกรรมที่เหมาะสมกับนักเรียนในระดับประถมปลายจนถึงระดับมัธยมต้น โดยผลจากการฝึกอบรมให้กับครูในครั้งนี้หวังผลให้ครูได้เรียนรู้ และเข้าใจในหลักการสื่อความหมายของเนื้อหา และกิจกรรมที่สอดแทรกในแต่ละเนื้อหา และนำไปสอนไปใช้กับนักเรียน ให้นักเรียนได้เรียนรู้ และนำไปใช้เพื่อทำให้นักเรียนได้ตระหนักถึงคุณค่าของเสือโคร่ง และนำไปสู่การอนุรักษ์เสือโคร่งต่อไป
ครูที่เข้าร่วมโครงการฝึกอบรมการใช้คู่มือกิจกรรมธรรมชาติศึกษาเพื่อการอนุรักษ์เสือโคร่งในครั้งประกอบด้วยครูจำนวน 22 คน จากโรงเรียน 11 โรงเรียน ดังนี้
นางอรนันท์ นัยวิริยะ โรงเรียนบ้านบุ่งฝาง ระดับประถมศึกษา
นายประเสริฐ นัยวิริยะ โรงเรียนบ้านบุ่งฝาง ระดับประถมศึกษา
นาย อุทัยวุฒิ สาสะนะ โรงเรียนอนุบาลลานสัก ระดับอนุบาล
นางพิศมัย สาสะนะ โรงเรียนอนุบาลลานสัก ระดับอนุบาล
นางแววตา มุกดาหาร โรงเรียนบ้านร่องตาที ระดับประถมศึกษา
นายวิเชษฐ์ มุกดาหาร โรงเรียนบ้านร่องตาที ระดับประถมศึกษา
นางขวัญตา อ่อนจันทร์ โรงเรียนวัดเขาฆ้องชัย ระดับประถมศึกษา
นางสาวสุกัญญา แจ้งถิ่นป่า โรงเรียนวัดเขาฆ้องชัย ระดับประถมศึกษา
นายไพโรจน์ ภักดี โรงเรียนบ้านเพชรน้ำผึ้ง ระดับประถมศึกษา
นายนิรันดร์ อรัญญานันท์ โรงเรียนบ้านป่าอ้อ ระดับประถมศึกษา
นางปณิดา อรัญญานันท์ โรงเรียนบ้านป่าอ้อ ระดับประถมศึกษา
นายสุทศ พิบูลย์ โรงเรียนบ้านบุ่งอ้ายเจี้ยม ระดับประถมศึกษา
นายสมศักดิ์ เอี่ยมสอาด โรงเรียนบ้านปางไม้ไผ่ ระดับประถมศึกษา
นายชัยเชษฐ์ ชมภู่ โรงเรียนปางไม้ไผ่ ระดับประถมศึกษา
นายสาโรจน์ มาลี โรงเรียนบ้านคลองชะนี ระดับประถมศึกษา
นางสาวนันทยา ไตปลา โรงเรียนบ้านเขาวง ระดับประถมศึกษา
นายศฐา ใจโพธา โรงเรียนบ้านเขาวง ระดับประถมศึกษา
นายวิวัฒน์ อินต๊ะยศ โรงเรียนบ้านเขาวง ระดับประถมศึกษา
นางสาวจันทนา สังข์เงิน โรงเรียนบ้านเขาวง ระดับประถมศึกษา
นางสาวนิสากร สมจิตร์ โรงเรียนบ้านเขาวง ระดับประถมศึกษา
นางบรรจง เทพสุทธิ โรงเรียนลานสักวิทยา ระดับมัธยมศึกษา
นางดุสิตา แข่งเพ็ญแข โรงเรียนลานสักวิทยา ระดับมัธยมศึกษา
การฝึกอบรม
การฝึกอบรมระหว่างวันที่ 12 - 13 มิถุนายน 2553 มีกิจกรรมทางด้านวิชาการก่อนดำเนินกิจกรรมการเรียนรู้เสือโคร่ง โดยมีการทดสอบความรู้ความเข้าใจเสือโคร่งให้กับครู แบบสอบถามที่รวบรวมมาจากหนังสือคู่มือกิจกรรมธรรมชาติเพื่อการอนุรักษ์โคร่ง และทดสอบความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับเสือโคร่งเพื่อเป็นการประมวลความรู้ความเข้าใจ และทัศนคติที่มีต่อเสือโคร่ง และหลังจากตอบคำถามแล้ว จะให้ครูได้เฉลยคำตอบด้วยตนเองภายหลังจากเรียนรู้ และทำกิจกรรมเกี่ยวกับเสือโคร่งแล้ว
หลังจากตอบคำถามแบบทดสอบแล้ว คณะครูได้รับการต้อนรับจากหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง นายสุนทร ฉายวัฒนะ และได้รับฟังการบรรยายเรื่องราวเกี่ยวกับเสือโคร่งในประเทศไทย งานวิจัยของสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ และสถานการณ์เสือโคร่งในประเทศไทย โดย ดร. อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ ผู้อำนวยการสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า WCS ประเทศไทย
หลังจากนั้นได้เริ่มกิจกรรมแนะนำเนื้อหาในหนังสือคู่มือและวัตถุประสงค์ของคู่มือให้กับครู เพื่อให้ครูได้ทราบถึงแนวคิดของคู่มือ และให้ครูได้ทำการศึกษารายละเอียดของเนื้อหาด้วยตนเอง และออกมานำเสนอเนื้อหาโดยสรุปและยกตัวอย่างกิจกรรมในแต่ละบทเพื่อแสดงให้คนดูได้เข้าใจถึงบทบาทของเสือโคร่งในหลาย ๆ แง่มุม หลังจากนำเสนอแต่ละบทจึงได้นำเสนอข้อคิดเห็น เพื่อแลกเปลี่ยนความเห็นร่วมกันเกี่ยวกับเนื้อหา และกิจกรรมที่สอดแทรกว่ามีความเหมาะสมมากน้อยเพียงใดที่จะนำไปใช้กับนักเรียนซึ่งเป็นเป้าหมายหลักของโครงการ Teachers for Tigers
ครูที่ได้รับการฝึกอบรม ทำความเข้าใจในหนังสือคู่มือ แล้วจะเป็นผู้ที่มีหน้าที่ในการถ่ายทอดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเสือโคร่ง และกิจกรรมต่าง ๆ ให้กับนักเรียนในโรงเรียนเป้าหมายที่ตั้งไว้ต่อไป
ประมวลภาพการฝึกอบรมระหว่างวันที่ 12 - 13 มิถุนายน 2553
วันแรกของการฝึกอบรม ให้ครูที่เข้ารับการฝึกอบรมลงทะเบียนเพื่อรับอุปกรณ์ในช่วงเช้า
และทดสอบความรู้ความเข้าใจเสือโคร่งก่อนเริ่มกิจกรรมการเรียนรู้เสือโคร่ง
หลังจากทดสอบความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเสือโคร่งแล้ว คณะครูได้รับการต้อนรับจาก นายสุนทร ฉายวัฒนะ หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง และรับฟังการบรรยายเรื่องราวเกี่ยวกับเสือโคร่งในประเทศไทย งานวิจัยของสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ และสถานการณ์เสือโคร่งในประเทศไทย โดย ดร. อนรรฆ พัฒนวิบูลย์ ผู้อำนวยการสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า WCS ประเทศไทย
แนะนำหนังสือคู่มือกิจกรรมธรรมชาติเพื่อการอนุรักษ์เสือโคร่ง
แบ่งกลุ่มครูออกเป็น 4 กลุ่มเพื่ออ่านเนื้อหา และเรียนรู้หนังสือคู่มือแต่ละบทด้วยตนเองและออกมานำเสนอเนื้อหาโดยสรุป พร้อมยกตัวอย่างกิจกรรมเสือโคร่งในแต่ละบทตามลำดับ
กิจกรรมการจำแนกตัวเสือโคร่งด้วยแถบลายข้างลำตัวโดยใช้ภาพถ่ายเสือโคร่งที่ได้จากการตั้งกล้องดักถ่ายภาพจากสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ
ในวันที่ 2 ของการฝึกอบรม ให้ครูแต่ละกลุ่มสร้างหรือนำกิจกรรมจากหนังสือคู่มือออกมานำเสนอให้กลุ่มอื่น ๆ ดู และแสดงความคิดเห็นกันในแต่ละกิจกรรม
ครูแต่ละกลุ่มประชุมปรึกษาหารือเพื่อคิดสร้างกิจกรรม
ครูแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอกิจกรรมที่ร่วมกันคิดไว้ให้แก่กลุ่มอื่น ๆ ดู และแสดงความคิดเห็น
การฝึกอบรมในครั้งนี้ คณะครูได้รับการเรียนรู้เรื่องราวเกี่ยวกับเสือโคร่ง พร้อมกับการทำกิจกรรมเสือโคร่ง ทำให้คณะครูเข้าใจเนื้อหา และแนวคิดของหนังสือคู่มือเล่มนี้ โดยนอกจากการใช้กิจกรรมในหนังสือคู่มือเล่มนี้แล้ว ครูยังสามารถมีแนวคิดสร้างกิจกรรมใหม่ ๆ ขึ้นมาได้ เนื่องจากกิจกรรมที่ทำนั้นมีความสนุกสนาน และเหมาะสมกับเด็กนักเรียน โดยสามารถนำกิจกรรมเสือโคร่งนี้ไปใช้ทำกิจกรรมในชั่วโมงกิจกรรมโดยปกติได้ ในโรงเรียนซึ่งในโรงเรียนจะมีชั่วโมงกิจกรรมให้กับนักเรียนอยู่แล้ว เช่น โรงเรียนบ้านบุ่งฝางมีชั่วโมงสิ่งแวดล้อม และครูที่เข้ารับการฝึกอบรมมีตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียน มีข้อเสนอแนะนำเอากิจกรรมเสือโคร่งนี้ไปทำในชั่วโมงสิ่งแวดล้อมได้
ดังนั้นจึงแผนการต่อเนื่องในช่วงท้ายของการฝึกอบรม ให้คณะครูที่เข้าฝึกอบรมทำแผนการเรียนการสอนโดยแทรกนำเอาเนื้อหาและกิจกรรมเสือโคร่งเข้าไปใช้ในตารางเรียนตารางสอนปกติของครู ซึ่งแผนที่ได้แล้วนั้นจะได้ดำเนินการต่อเนื่องโดยทำการหาอุปกรณ์ และสื่อการเรียนการสอนให้กับครูต่อไป
แผนการเรียนการสอนนั้นได้กำหนดไว้ภายในสิ้นเดือนมิถุนายน 2553 และหลังจากนั้นจะทำการเตรียมอุปกรณ์การเรียนการสอนและจัดส่งให้ในแต่ละโรงเรียน และพร้อมที่จะเริ่มดำเนินการทำกิจกรรมตามแผน โดยจะมีเจ้าหน้าที่จากสมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า และเจ้าหน้าที่จากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเข้าไปช่วยเหลือ และติดตามผลการดำเนินกิจกรรม เพื่อสรุปผลการใช้หนังสือคู่มือ ในเรื่องเนื้อหา และกิจกรรม ว่ามีความเหมาะสมกับนักเรียนหรือไม่
เนื้อหาและกิจกรรมที่ผ่านการใช้โดยนักเรียนและครูจะถูกปรับปรุงแก้ไข เพื่อให้เหมาะสมกับนักเรียนหรือเหมาะสมกับประเทศไทยมากที่สุด เพื่อจะทำการพิมพ์เผยแพร่และนำไปใช้กับนักเรียนในโรงเรียนอื่น ๆ ที่มีความสนใจ และอยากทำกิจกรรมเสือโคร่งได้นำไปใช้ด้วยเช่นกัน
ในช่วงสุดท้ายของการฝึกอบรม ได้มอบประกาศนียบัตรเพื่อเป็นเกียรติแกคณะครู และเจ้าหน้าที่ประชาสัมพันธ์เขตฯ และเจ้าหน้าที่สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ที่เข้ารับการฝึกอบรม โดยนายบุญชู ธงนำชัยมา หัวหน้าสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ซึ่งสร้างความภาคภูมิใจเป็นอย่างมากให้กับคณะครูและเจ้าหน้าที่จากเขครักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
นายบุญชู ธงนำชัยมา หัวหน้าสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง มอบประกาศนียบัตร ให้กับครู
นายบุญชู ธงนำชัยมา หัวหน้าสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง มอบประกาศนียบัตร ให้กับเจ้าหน้าที่จากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
ขอขอบคุณ:
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
กลุ่มกิจกรรมธรรมชาติ
รายงานโดย: จุฑามาศ ทีฟอง / สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย
ภาพประกอบ: ขวัญชัย ไวธัญญาการ และ สันติ ช่วยชูกลิ่น /สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย / เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง